The late Pres. Carlos P. Garcia, the 8th President of the Philippines, is without a doubt Bohol’s most illustrious son.
R.A. 7448, in April of 1992, declared the 4th of November each year to be a special non-working holiday in the whole of Boholandia to commemorate the anniversary of the late Pres. Carlos P. Garcia. But with close inspection to the law, it didn’t in fact name November 4 as Carlos P. Garcia Day, only that it a special non-working holiday. It did however ‘designate’ Nov. 2-6 as Carlos P. Garcia Week.
But of course by all intents and purpose, today is Pres. Carlos P. Garcia Day.
and huge congratulations to this year’s Pres. Carlos P. Garcia Awards Laureates: Msgr. Margarito R. Gonzaga for Public Service, Reynaldo P. Monreal for Cultural Advocacy, Argeo J. Melisimo for Arts and Literature in Music, and Marjorie M. Evasco for Arts and Literature in Poetry. They do this each year, honor Bol-anons of worth in specific fields close to Pres. Carlos P. Garcia’s.
But of course, today is still Pres. Carlos P. Garcia’s day.
And this day we remember CPG, not for his Filipino First Policy and other accomplishments during his presidency and his life in public service (because every Filipino who’s had Araling Panlipunan knows this), but through his literary and oratory prowess. He was, after all, once renowned “Prince of Visayan Poets” and “The Bard from Bohol”.
Perhaps, the most popular balak (poem) by Carlos P. Garcia is the playfully, if I may say, risqué Dalagang Pilipinhon (kaluhang moto, anyone?). It must’ve been a treat to hear this recited by the great bard Carlos P. Garcia himself.
Dalagang Pilipinhon
by Carlos P. Garcia
Mga mata mo maoy naghatag
mga bulak, sa akong kitara,
ug sa kasingkasing ko awit sa gugma;
ug kong ang mga mata mong maluming
pagataoban man ugaling sa mga luha
ako intawon Inday sa Birhen manimasin
nga didto dili unta mangatundag
ang akong paglaom ug akong himaya.
Baba mo pula-pula sama sa putot
sa rosas nga maoy pagbuklad,
ug kon ikaw mopahiyom
akong makita ang tinagoang bahandi
sa imong baba;
ang duha ka lumbay sa mga mutya
nga daw ganghaan ngadto sa himaya,
ug kong ikaw mokatawa ug motalidhay
daw among madungog ang buhagay
sa usa ka busay sa bulawanon nga kalipay!
Bulak nga himaya sa akong yuta
alang kanimo akong awiton
ang labing matam-is kong kansiyon
linangkat ning dughan nga imong ulipon.
Ug kong mohagtos ang kuldas sa akong kitara
ug ang sambagay sa dughan ko mahilom na,
ang matam-is mong ngalan, Babaye, sa gihapon
maoy halaran sa kataposan kong melodiya.
Daghan sa akong kaliwat – lahi nga tabunon
ikaw ang tag-iya sa kasingkasing ko’g kinabuhi,
ang imong kaanyag maoy milamdag
sa mangitngit nga dalan sa akong kalag;
ug kong si Adlaw sa kasadpan molundag
ug si Bulan magdumili pagsanag,
kita ko gihapon ang nindot mong larawan
sa bughawng langit sa akong dalindaman…!
Dalagang Pilipinhon,
may lawas kang nindot, bigot ug tigson,
mga lalik sa dughan mo nga lison
nagbihag kanamo ngadto sa kaluhang moto,
diin among nalantaw ang himaya sa Paraiso.
Ayaw lawas!…misinggit ang hangin mabugon
ug hangtod ang binog nga imong kaligoanan
nga nakakita ug nakahikap sa mga kurba
sa lawas mong dili tinabonan,
misulat sa sulog sa lilo niining mga pulonga:
Pagkatam-is ug katahom mo, Babayeng Pilipina…!
Babayeng Pilipinhon, anak sa damdaman ug kahayag,
way batan-on ug bayani di maibog ug mabihag,
kay ganing mga bulak sa imong pag-agi mihalok sa imong tiilan
ug malipayon nangatagas sa imong tumbanan;
ang bulan ug bitoon mipalunop sa yuta sa ilang ningdanag
aron lamang pagpamarayeg sa imong kaanyag;
pati ang hinuyohoy, miturok hubog sa gugma,
ug nahisarasay midondon ning mga pulonga:
Pagkatam-is ug katahom mo, Babayeng Pilipina!…
Ug kong ako usa pa ka batong wagas brilyante,
buot kong dugmokon ang akong kaugalingon
sa usa ka libong peraso,
aron tuhogon ug mahimong pendante
nga ika-dayandayan sa dughan mo.
Ug kon ako usa pa ka tanaman
nga naghambinay sa mga bulak, humot ug luming,
gasahan ko ikaw usa ka kolyar sa mga bulak – harining,
kinutlo didto’s Paraiso sa akong mga damgo
aron lamang idayandayan sa liog ug buhok mo.
Apan, ay!… ako usa lamang ka tawong mortal,
kabos ug gikawang sa mga bahandi.
Apan gihigugma ko ikaw Babayeng Pilipinhon,
gikan sa lintunganay sa bulawan kong pagbati,
ug kong kanako isalig mo ang palad mog kinabuhi,
dad-on ko ikaw sa akong payag
ug didto’s salag sa atong gugma
ikaw bugtong mutya ko ug hari,
imong kasalo pag-inom sa alak sa kalipay,
ug imong kaunong paglad-ok sa apdo sa kasakit,
kauban mo pagpanaw sa kahayag ug kangitngit
hangtod atong masampong ang sidsid sa langit…
